مفهوم «حق و باطل» از جمله مفاهیم بسیار مهم در قرآن بوده که در آیات مختلف بدان اشاره شده است. قرآن با توجه به این‌که متنی وحیانی است و از سوی خداوند و توسط پیامبرش به‌عنوان دستورالعمل زیستن برای انسان‌ها نازل شده است، تصویری مشخص از دو مفهوم حق و باطل ارائه نموده که می‌تواند با توجه به آنها راهبرد متفاوتی را در کمال انسانی اتخاذ نمود.
اصل «حق» به معنای مطابقت و یکسانی و هماهنگی و درستی است و «باطل» در برابر حق قرار دارد و نقیض آن محسوب می‌شود و به معنای چیزی است که حقیقت و واقعیت ندارد. در تعریف واژه باطل آمده است باطل، نقیض و مقابل حق است؛ یعنی چیزی که به هنگام بحث و تحقیق حقیقتی و ثباتی ندارد.
محقق در اين نوشتار ابتدا وجود حق مطلق؛ يعنى واقعيت عينى خارجى زوال‏ناپذير و حق‏هاى ناشى از آن را اثبات كرده و با استناد به آيات قرآن شناخت‏پذير بودن حق را مدلّل نموده است. آيات قرآن حاكى از آن است كه حق براى همه انسان‏ها شناخت‏پذير است و شناخت‏ها هم مى‏تواند در يك راستا باشد، البته با درجات متفاوت. طرفداران پلوراليسم با تمسك به مبناهاى صامت بودن متون، نبودن متولى رسمى و تأثير پيش‌فرض‏ها در شناخت انسان‏ها، مدعى مى‏شوند شناخت‏هاى یک‌سان و يك راستا از حق امكان‏پذير نيست، بلكه به ناچار شناخت‏هاى متكثر و متعارض و متباين از حقايق حاصل مى‏شود.
علت به وجود آمدن تكثر از ديدگاه قرآن جعل، تحريف و كتمان از جانب انسان‌ها و فتنه و امتحان از جانب خداست. و در نهايت اثبات اين‌كه خداوند معيارهاى متعددى براى تمييزی حق از باطل در اختيار انسان‏ها قرار داده است كه عبارت‌اند از: عقل، متون وحيانى، پيامبران و امامان، معجزه، فطرت، سرفرازى در ميدان نقد و سودمندى.
معيارهاى ديگرى مانند قياس، اكثريت، قدمت و سابقه‌دار بودن نيز براى حق تصور شد، كه مورد تأييد قرآن نيستند.